HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ: MUỐN BỨT PHÁ, DOANH NGHIỆP PHẢI BẮT ĐẦU TỪ NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam tham gia ngày càng sâu vào các hiệp định thương mại tự do (FTA) và chuỗi cung ứng toàn cầu, hội nhập kinh tế quốc tế không còn chỉ là câu chuyện mở rộng thị trường hay thu hút đầu tư. Yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và địa phương đang dần chuyển sang chất lượng nguồn nhân lực.

Đây cũng là định hướng mà nhiều địa phương đang theo đuổi. Điển hình, Bắc Ninh xác định phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong kế hoạch hội nhập kinh tế quốc tế năm 2026, nhằm đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế số, công nghiệp công nghệ cao và thu hút các dòng vốn đầu tư có giá trị gia tăng lớn.

HỘI NHẬP KHÔNG CHỈ LÀ THU HÚT ĐẦU TƯ MÀ CÒN LÀ CUỘC CẠNH TRANH VỀ NHÂN LỰC

Trong nhiều năm qua, lợi thế của Việt Nam chủ yếu đến từ chi phí lao động cạnh tranh và vị trí địa lý thuận lợi. Tuy nhiên, khi các doanh nghiệp FDI chuyển sang đầu tư vào những lĩnh vực như bán dẫn, điện tử, AI, tự động hóa hay sản xuất thông minh, yêu cầu đối với nguồn nhân lực cũng thay đổi.

Doanh nghiệp không chỉ cần người lao động có tay nghề mà còn cần đội ngũ có khả năng sử dụng công nghệ, tư duy đổi mới, ngoại ngữ và năng lực làm việc trong môi trường quốc tế. Điều này khiến chất lượng nhân lực trở thành một trong những tiêu chí quan trọng khi các tập đoàn lựa chọn địa điểm đầu tư.

Có thể nói, cuộc cạnh tranh giữa các địa phương trong giai đoạn mới không chỉ nằm ở hạ tầng, chính sách ưu đãi hay quỹ đất, mà còn ở khả năng cung cấp nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của các ngành công nghệ cao.

DOANH NGHIỆP CẦN CHUẨN BỊ GÌ TRƯỚC LÀN SÓNG HỘI NHẬP MỚI?

Hội nhập kinh tế quốc tế mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt doanh nghiệp trước những tiêu chuẩn ngày càng khắt khe về chất lượng sản phẩm, quản trị, môi trường, lao động và chuỗi cung ứng.

Để tận dụng tốt các cơ hội này, doanh nghiệp cần chuẩn bị đồng thời nhiều yếu tố, trong đó phát triển nguồn nhân lực là nền tảng quan trọng. Một đội ngũ có năng lực sẽ giúp doanh nghiệp:

• Thích ứng nhanh với công nghệ mới và chuyển đổi số.
• Đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế trong sản xuất và quản trị.
• Tăng khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
• Nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo và cải tiến quy trình.
• Xây dựng đội ngũ quản lý đủ khả năng dẫn dắt sự phát triển trong môi trường cạnh tranh quốc tế.

Đầu tư vào con người vì thế không còn là chi phí đào tạo, mà trở thành khoản đầu tư trực tiếp cho năng lực cạnh tranh dài hạn của doanh nghiệp.

NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO LÀ LỢI THẾ CẠNH TRANH BỀN VỮNG

Trong nền kinh tế số, máy móc và công nghệ có thể được đầu tư trong thời gian ngắn, nhưng nguồn nhân lực chất lượng cao cần được xây dựng thông qua một quá trình dài hạn.

Một doanh nghiệp sở hữu đội ngũ có tư duy đổi mới, kỹ năng quản trị, năng lực công nghệ và khả năng học hỏi liên tục sẽ có nhiều lợi thế hơn trong việc thích ứng với sự thay đổi của thị trường.

Đó cũng là lý do nhiều doanh nghiệp hiện nay không chỉ chú trọng tuyển dụng mà còn đầu tư mạnh vào các chương trình đào tạo nội bộ, phát triển đội ngũ lãnh đạo kế cận và xây dựng văn hóa học tập trong tổ chức.

ĐÀO TẠO PHẢI GẮN VỚI CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN CỦA DOANH NGHIỆP

Trong bối cảnh hội nhập, hoạt động đào tạo không nên chỉ dừng ở việc bổ sung kiến thức cho người lao động.

Một chương trình đào tạo hiệu quả cần được thiết kế dựa trên định hướng phát triển của doanh nghiệp, những thay đổi của thị trường và yêu cầu thực tế của từng vị trí công việc.

Khi đào tạo được gắn với mục tiêu kinh doanh, doanh nghiệp không chỉ nâng cao năng lực của từng cá nhân mà còn tăng hiệu quả vận hành, cải thiện năng suất và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững.

GÓC NHÌN CHUYÊN GIA IFAMI: HỘI NHẬP THÀNH CÔNG BẮT ĐẦU TỪ CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN CON NGƯỜI

Theo các chuyên gia của Viện Tư vấn và Đào tạo Doanh nghiệp IFAMI, nhiều doanh nghiệp hiện nay vẫn dành phần lớn nguồn lực để đầu tư vào công nghệ, thiết bị và mở rộng thị trường, trong khi chưa đầu tư tương xứng cho việc phát triển đội ngũ.

Từ kinh nghiệm đồng hành cùng nhiều doanh nghiệp trong các chương trình tư vấn quản trị và đào tạo nhân lực, IFAMI nhận thấy một điểm chung ở những tổ chức có tốc độ phát triển bền vững là họ luôn xem nguồn nhân lực là tài sản chiến lược, chứ không đơn thuần là nguồn lực vận hành.

Khi doanh nghiệp bước vào sân chơi toàn cầu, yêu cầu đối với đội ngũ không chỉ dừng ở chuyên môn. Người lao động cần được trang bị đồng thời năng lực quản trị, tư duy đổi mới, kỹ năng số, ngoại ngữ, khả năng hợp tác đa văn hóa và năng lực thích ứng với những thay đổi liên tục của thị trường. Đây là những năng lực không thể hình thành thông qua các khóa học ngắn hạn, mà cần được phát triển theo một lộ trình dài hạn, gắn chặt với chiến lược phát triển của doanh nghiệp.

Theo IFAMI, doanh nghiệp muốn tận dụng tốt cơ hội từ hội nhập cần chuyển từ tư duy “đào tạo khi thiếu” sang “phát triển năng lực trước khi thị trường yêu cầu”. Đây chính là cách giúp doanh nghiệp xây dựng đội ngũ đủ năng lực đón đầu xu hướng, nâng cao sức cạnh tranh và tạo ra lợi thế bền vững trong giai đoạn phát triển mới.

KẾT LUẬN

Hội nhập kinh tế quốc tế đang mở ra nhiều cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Tuy nhiên, để biến cơ hội thành kết quả thực tế, doanh nghiệp cần chuẩn bị nền tảng từ bên trong, trong đó phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố then chốt. Định hướng của Bắc Ninh khi gắn hội nhập với phát triển nhân lực công nghệ cao là một ví dụ cho thấy đầu tư vào con người đang trở thành chiến lược phát triển của các địa phương và doanh nghiệp.

Đối với doanh nghiệp, xây dựng đội ngũ có năng lực chuyên môn, kỹ năng quản trị và khả năng thích ứng sẽ không chỉ giúp đáp ứng yêu cầu của thị trường hiện tại mà còn tạo nền tảng vững chắc để phát triển bền vững trong kỷ nguyên hội nhập và đổi mới sáng tạo.